Nieuwjaarstoespraak 2020

Op maandag 6 januari 2020 vond de gemeentelijke nieuwjaarsreceptie plaats. Lees hier de nieuwjaarstoespraak van burgemeester Ellen van Selm.

Burgemeester Ellen van SelmHartelijk welkom op de nieuwjaarsreceptie van de gemeente Opsterland namens gemeenteraad, college en organisatie. Inwoners, ondernemers, pers, en gasten van buiten Opsterland: fijn dat u er bent vanavond. Voordat ik u een heel gelukkig 2020 wens, richt ik graag een paar woorden tot u.

Het woord gelukkig is in Opsterland een veelzeggend begrip. Ik wens u daarom graag een gelukkig nieuwjaar. Wij blijken in deze regio aanleg te hebben om gelukkig te zijn. Dat zit in onze genen: ook als het tegenzit zijn wij hier gelukkig. Dat noemen we de Friese paradox en is vastgesteld door het Fries Sociaal Planbureau.

Stad en platteland hebben elkaar nodig

Dames en heren, de laatste maanden hebben wij ons namelijk verdiept in het verhaal van Opsterland. Samen met Ooststellingwerf, Weststellingwerf, Heerenveen, Smallingerland, de provincie en Wetterskip Fryslân hebben wij het Rijk een voorstel gedaan om een Regiodeal met ons te sluiten. Een regiodeal om samen te investeren in de kernen en het landschap van onze regio. In onze regiodeal staat hoe ons landschap door landbouw en door de turfwinning met mensenhanden is gemaakt. Hoe onze dorpen zijn ontstaan in het 'Wilde Oosten', zoals Bert Looper het noemt in het verhaal dat hij schreef over onze regio. Hoe de vorige energietransitie -die van de turf- hier plaatsvond en hoe we met onze mentaliteit en ervaring ook de huidige energietransitie willen aanpakken. En hoe de Friese paradox hier werkt: ondanks dat objectief gezien in Zuidoost-Fryslân de omstandigheden niet allemaal goed zijn, zijn wij hier heel gelukkig en geloven we in vitale dorpen en een veerkrachtig landschap. We vragen het Rijk daar 25 miljoen euro voor beschikbaar te stellen en hopen samen met het Rijk de brede welvaart in onze regio te verbeteren. Dit voorjaar horen we of de regiodeal doorgaat en of het Rijk met ons in zee gaat.

Vorig jaar begon ik mijn toespraak met een pleidooi voor meer aandacht voor de landbouwsector in onze gemeente. Ik herhaal vandaag dit pleidooi, gecombineerd met een vraag aan u. U las afgelopen week in de Sa! dat ik mij inzet, ook in Den Haag, voor een vitaal platteland en voor een goed samenspel tussen stad en platteland. Stad en platteland hebben elkaar nodig om te zorgen dat de problemen van Nederland aangepakt kunnen worden, maar ook om te zorgen dat het platteland leefbaar blijft. Want: zonder platteland geen stad. En ook: zonder landbouw geen platteland.

Wês in ambassadeur fan it plattelân

Ik zie echter nog veel onbegrip en onwetendheid over en weer. In de steden hebben ze meer kennis nodig over wat er zich op het platteland afspeelt. Meer kennis over het boerenbedrijf, over de samenwerkingsgerichtheid in onze dorpen, over onze inzet voor het behoud van ons landschap en onze voorzieningen. Wij als bestuur doen daar flink ons best voor. Maar ligt er niet ook een taak voor ons allemaal? Ik doe daarom een oproep aan u als inwoners: wês in ambassadeur fan it plattelân l wees een ambassadeur van het platteland. Vertel over wat u bevalt aan het platteland, en eventueel ook wat u minder aanstaat. Onze streek, Zuidoost-Fryslân is een streek van verhalenvertellers, van iepenloftspullen, van toneel en muziek. Gebruik die vaardigheid om ook buiten eigen kring te vertellen over het platteland, over ons als boeren, burgers en buitenlui in Opsterland. Nodig mensen uit. Vertel over onze mooie buurt- en dorpsinitiatieven in onze traditie van samenwerken en elkaar helpen.

Er zijn legio voorbeelden, ook uit het afgelopen jaar: Tijnje is nog steeds actief met het realiseren van hun nieuw Multi Functionele Accommodatie. Jonkerslân plukt de vruchten van het eigen glasvezelproject en het zelfgemaakte mooie dorpshuis. Cultbee organiseert prachtige concerten in Beetsterzwaag, evenals vele andere vrijwilligers die het culturele leven in Beetsterzwaag dragen. De gemeenschap van Gorredijk die zich -met een leefbaar dorp voor ogen- enthousiast buigt over de toekomst van De Skâns.

Wijnjewoude heeft het burgerinitiatief WEN. In maart 2019 ondertekenden de provincie, de Nederlandse Gasunie, LTO Noord en gemeente Opsterland een intentieovereenkomst om als instanties samen te werken aan de doelstellingen van WEN over een duurzaam energieneutraal Wijnjewoude. WEN is trouwens de mooie landelijke winnaar van VPRO’s Tegenlicht verkiezing van Plattelandspioniers. Iets om grutsk op te zijn!

Bakkeveen dat volop bezig is met zijn Blue Zone, gericht op Positieve gezondheid onder het motto ‘voor en door het dorp’, met een eigen filmhuis en leefstijlverbetering.

Ureterp dat zich actief voorbereid op 75 jaar bevrijding. De open dagen bij veehouderij maatschap Janssen in Siegerswoude waar meer dan 1000 bezoekers uit het hele land komen. De vrijwilligers die al jarenlang het Damshûs in Nij Beets openhouden. En ga zo maar door.

Dames en heren, ik overleg graag met u hoe we de afstand tussen stad en platteland kunnen verkleinen. En hoe wij goede ambassadeurs van het platteland kunnen zijn. Dit moeten we samen doen.

U bent van me gewend dat ik elk jaar terugblik op het afgelopen jaar. Ik doe dat nu ook in vogelvlucht.

2019 eindigde voor onze regio met een inktzwarte gebeurtenis. Een kind kwam om in Drachten door een afschuwelijk incident. Wat een machteloos gevoel geeft deze gebeurtenis. Bij ouders. Bij scholen. Bij instanties. Bij de jongeren. Bij gemeenschappen. Het confronteert ons volwassenen met veel vragen. Hoe kunnen wij onze jongeren voorbereiden op en begeleiden in hun ontwikkeling naar volwassenheid. Hoe leren we ze om te praten in plaats van geweld te gebruiken. Welke normen en maatstaven dragen wij over.

Mag ik een tweede oproep doen in deze nieuwjaarstoespraak? Een Afrikaans gezegd luidt: it takes a village to raise a child. Bij het opvoeden en de ontwikkeling van kinderen zijn alle mensen in de directe omgeving van een kind, het hele dorp, nodig voor het veilig opgroeien. Ouders, opa’s, oma’s, buren, vrienden, sportclubs... Wij hébben in Opsterland dorpen en wij vormen de omgeving waarin onze jongeren opgroeien. It takes a village to raise a child. Laten wij samen omzien naar onze jongeren en hen het voorbeeld én de steun geven die ze verdienen en nodig hebben.

De jaarwisseling

De jaarwisseling verliep betrekkelijk rustig. Overdag was er op meerdere plekken carbidschieten. Ik bezocht een paar plaatsen en ontmoette veel bewoners, jong en oud, en veel gezelligheid. Wel constateerden we een aantal niet aangemelde carbidlocaties. Dit willen we het komend jaar terug gaan brengen. Rond 12 uur was het erg mistig waardoor er in Fryslân ernstige ongelukken zijn gebeurd. Ik bedank de politie en vrijwillige brandweer en ook onze eigen toezichthouders en buitendienst voor hun paraatheid en inzet tijdens de jaarwisseling. Maar ook voor hun werk gedurende het hele afgelopen jaar. Deze hulpdiensten kunnen niet genoeg worden geprezen voor hun inzet voor onze veiligheid. Zeer veel dank.

Terugblik

Dan onze inwoners. Op 1 januari 2019 hadden we er 29.725. Dat aantal was halverwege december 3 personen hoger; iets gegroeid dus. In oktober hadden we een bijeenkomst voor nieuwe inwoners in onze gemeente, we verwelkomden daar maar liefst 1105 nieuwe inwoners die het afgelopen jaar in Opsterland zijn komen wonen. Zij zorgen vooralsnog voor een stabiel inwonersaantal.

Wat betreft de jubilea: Opnieuw zijn er in Opsterland veel echtparen die lang bij elkaar blijven. Er waren maar liefst 35 60-jarige en drie 65-jarige huwelijken te vieren. Het afgelopen jaar werden er drie mensen 100 jaar, waaronder ook een man, en we hadden zelfs drie mensen van 101 en 102 jaar in onze gemeente.

Er zijn in 2019 in totaal 23 personen genaturaliseerd tot Nederlander: 18 volwassenen en 5 kinderen. Zoals u heeft gelezen was er afgelopen maand een inwoonster die de verklaring van verbondenheid aflegde in het Fries. Een primeur.

Bijzondere sportieve prestaties inwoners

We hebben in 2019 een sportpenning uitgereikt aan Femke Kok vanwege haar uitzonderlijke prestatie tijdens de wereldkampioenschappen allround schaatsen voor junioren in Italië. Eerder kreeg Suzanne Schulting al een sportpenning toegekend. Er waren meer bijzondere prestaties door Opsterlandse inwoners. Senna Hof, een jonge zwemmer uit Gorredijk behaalde een tweede plaats in de tienkamp tussen de dertig beste zwemmers van Nederland in de leeftijd 12-13 jaar. Ook rugbyclub De Wrotters timmert goed aan de weg met jeugdleden die in nationale selecties spelen! En LDODK die opnieuw goed aan de weg timmert. De winstpartij gisteren tegen BlauwWit Amsterdam zorgt dat ze nu weer de koppositie in de Korfballeague hebben ingenomen.

Collegeprogramma

Geachte aanwezigen. De rode draad in het collegeprogramma bestaat uit het werken aan duurzame, inclusieve en leefbare dorpen. We doen dat zo veel mogelijk samen met u als inwoners. Onder andere in een denktank waarin betrokken inwoners, organisaties en de gemeente overleggen over initiatieven.

Inclusieve samenleving

Voor de inclusieve samenleving zetten we als Opsterland veel instrumenten in, die deels gericht zijn op preventie. Onderling hebben de instrumenten mooie samenhang om onze inwoners zo goed mogelijk te dienen en het mogelijk te maken dat iedereen daadwerkelijk mee kan doen. Wij prijzen ons gelukkig met een actieve en deskundige Adviesraad Sociaal Domein, die dezelfde leidraad hanteert bij de advisering over het gemeentebeleid. Iedereen telt mee.

Duurzaamheid

Op het gebied van duurzaamheid gaf de gemeenteraad in december unaniem een klap op het brede pakket aan maatregelen dat ervoor moet zorgen dat Opsterland over 15 jaar energieneutraal is. Ook hierin spelen initiatieven van bewoners een belangrijke rol. We hielden in juni Buurkracht-avonden waar ideeën en tips voor bijvoorbeeld betere isolatie van woningen met elkaar worden gedeeld.

Leefbaarheid

Leefbaarheid in de dorpen is een overkoepelend thema waarop eigenlijk ons hele beleid is gericht. Leefbaarheid is ook het doel van de 350 kilometer glasvezel die het afgelopen jaar in de grond is gestopt - we wachten nu op de aansluitingen. En het is het doel van twee pilots met zogenaamde tiny en small houses in Gorredijk en Bakkeveen.

Tekorten sociaal domein

Dames en heren, 2020 wordt een belangrijk jaar. In geheel Nederland zijn er tekorten in het sociaal domein. Ook in Opsterland. Ook wij hebben flinke tekorten in de jeugdzorg, veroorzaakt door te weinig geld uit Den Haag voor de taken die wij hebben gekregen. Er zijn forse bezuinigingen nodig gebleken om onze begroting sluitend te kunnen maken. Dat gaan we de komende jaren merken. Wij trekken in Den Haag aan de bel om te laten zien dat gemeenten meer geld nodig hebben. Namens 140 gemeenten heeft Opsterland samen met andere gemeenten een petitie aangeboden aan de Tweede Kamer.

Dames en heren, ik kom aan het eind van deze toespraak. Ik wens u en ons als inwoners, dorpen, ondernemers, belangenorganisaties, maatschappelijke instellingen en gemeente van harte een krachtig nieuw jaar toe. Ik breng met u graag een toast uit. Het wordt voor ons als college dit jaar geen alcoholische toast. U heeft dit al gemerkt op deze receptie. Misschien heeft u erover gehoord; de IK PAS maand: zet je alcoholgebruik 30 dagen op pauze. En dat is wat wij gaan doen en volhouden: 30 dagen geen alcohol. Doet u met ons mee? Proost!

Dank voor u aandacht.

Nieuwjaarstoespraak 2020

Afbeelding 1 t/m 6 van 6